Over De Stadsacademie

Doel: transdisciplinaire kennisontwikkeling

Duurzaamheidskwesties, waarmee de maatschappij, de stad, de universiteit,… geconfronteerd worden, zijn complexe, hardnekkige vraagstukken die vaak een multi- en transdisciplinaire aanpak vereisen. Hiermee bedoelen we dat niet alleen meerdere disciplines samen moeten nadenken over de probleemdefinitie en mogelijke oplossingen (multidisciplinariteit), maar dat dit idealiter ook gebeurt door niet-academische actoren evenwaardig te betrekken (transdisciplinariteit). Duurzaamheidstransities worden dus best niet louter achter een bureau bedacht, maar binnen een proces van maatschappelijke co-creatie. Een dergelijke benadering vraagt een andere kijk op kennisontwikkeling. Als ‘hub’ van deskundigen en studenten, zoekt de Stadsacademie actief synergiën op met stedelijke diensten, haar bewoners, middenveldorganisaties, bedrijven,… om samen met hen aspecten behandelen van duurzame transities. De Stadsacademie wil een rol opnemen als collectief leerplatform voor zowel opdrachtgevers, gebruikers, beleidsmedewerkers, academische staf, als studenten.

 

Vorm: een open leerplatform

In de Gentse Stadsacademie wordt een transdisciplinaire setting gecreëerd waar onderzoek, onderwijs en dienstverlening in elkaar overvloeien. Dit ‘collaboratorium’ bevat dus niet enkel een academisch luik, maar is een plaats waar beleidsmakers, middenveldgroepen, burgercoöperaties, bedrijven, docenten en studenten samen nadenken over probleemdefinities, oplossingen, strategieën, experimenten, opschaling,… en dit vertalen naar opdrachten voor studentenpapers, thesissen, experimenten in ‘urban living labs’, etc. De Stadsacademie benadert duurzaamheidskwesties vanuit verschillende perspectieven, erkent de complexiteit van duurzaamheidsvraagstukken (dus geen opdeling en reductie van de kwesties!) en stelt transitiedenken centraal (aanwezigheid van wil tot verandering!). De Stadsacademie is niet alleen de omgeving waarin kennis wordt ontwikkeld, maar ook de context waarin die kennis wordt gedeeld.

 

Oorsprong: transitie UGent en verder

Om de ambities van dit project te realiseren, vertrekken we niet van nul. Het idee voor De Stadsacademie groeide vanuit bestaande initiatieven zoals:

  • Transitie UGent, een open vernieuwingsnetwerk van meer dan 200 kenniswerkers, beleidsvoerders, dromers en doeners uit alle UGent-geledingen. De groep bundelt engagement en expertise en probeert de systeemveranderingen die nodig zijn voor de transitie naar een meer duurzame universiteit en samenleving bespreekbaar en zichtbaar te maken met een memorandum, kleinschalige experimenten, acties,…
  • het (U)Gent Platform Duurzame Steden, een poging van verschillende UGent-academici om interdisciplinair onderzoek uit te voeren rond enkele uitdagende Gentse duurzaamheidskwesties. Met name rond ‘wonen’ en ‘voeding’ werden in 2015 en 2016 voorzichtig enkele trajecten opgestart. Dit platform had echter moeite om los te komen van meer klassieke consultancy-opdrachten en vond onvoldoende ruimte om met een andere kijk op kennisontwikkeling aan de slag te gaan.
  • het Internationaal Thematisch Netwerk SEDwise (‘Sustainability education – Teaching and learning in the face of wicked socio-ecological problems’) waarin geëngageerde UGent-lesgevers samen met gerenommeerde internationale partners zoeken naar adequate leervormen rond complexe duurzaamheidsvraagstukken waarbij een zogenaamd ‘juist’ antwoord ontbreekt. Hierbij fungeert de UGent als living lab.
  • Tevens klonk afgelopen jaren de vraag van Gentse actoren naar een grotere betrokkenheid van de universiteiten in lokale kwesties steeds luider. “De UGent moet zich meer profileren als een proactieve partner in de stad”, concludeerde Michel Bauwens in zijn ‘Commons Transitie Plan voor Gent’.

In deze context kreeg het idee voor de Stadsacademie voorlopig vorm. Eerst als ruw idee dat besproken en positief onthaald werd op zowel formele fora zoals de Commissie Duurzaamheidsbeleid en het Stad Gent-UGent-overleg, alsook op bilateraal overleg met Gentse beleidsmakers, Kunstencentrum Vooruit, Departementen van UGent (bv. inzake ‘onderzoek’ en ‘onderwijs’), etc.