Wonen in Diversiteit


De bevolkingssamenstelling van de centrumsteden in Vlaanderen wordt steeds diverser. Gent is daar geen uitzondering op. De discussie gaat steeds minder over autochtonen versus allochtonen, maar over een complexe mix van mensen met zeer verschillende achtergrond. Belangrijke driver in de demografische verandering is de mondiale migratie die via Brussel ook tot in de andere stedelijke centra van het land doorsijpelt. Tegelijk is het opvallend hoe beperkt dit migratievraagstuk tot hiertoe heeft doorgewerkt in de discussie over de stad in Vlaanderen. Politiek staat het migratievraagstuk sinds de jaren ‘90 weliswaar op de agenda, maar een echte doorvertaling naar de sociale en ruimtelijke verandering die zich in de steden voltrekt is beperkt.

Welke ordening van de stad kan helpen om het samenleven in diversiteit in de Gents regio op te vangen wordt vandaag vooral ingevuld vanuit de veronderstelling dat menging voor de best mogelijke maatschappelijke integratie van nieuwkomers zorgt. Vooreerst gaat dergelijk model uit van een logica van maximale assimilatie van een minoritaire cultuur in die van de meerderheid. Daarnaast is vooralsnog niet aangetoond dat actief mengen een gunstige impact heeft op de kansen die nieuwkomers krijgen. Bovendien is menging als concept zeer slecht gedefinieerd. Vaak gaat het om menging van inkomensgroepen en vaak (al dan niet gestuurd) in een richting van hogere inkomensgroepen in buurten waar het inkomen (en de woningprijzen) laag  zijn. De fixatie op menging en de invulling die eraan gegeven wordt getuigen vaak van weinig creatief beleid, en van weinig precieze kennis over de trajecten die nieuwkomers afleggen.

Een andere courante veronderstelling koppelt sociale mobiliteit aan ruimtelijke mobiliteit. Sociaal klimmen betekent vaak verhuizen. Vandaag lijkt het er sterk op dat ook voor nieuwkomers geldt dat sociaal stijgen nog steeds gelijk staat met suburbanisering. De redenen hiervoor zijn gemengd. Maar vooral de alternatieven zijn niet zo duidelijk.

Het migratievraagstuk stelt de grote vragen met betrekking tot een sociaal herverdelend en sociaal rechtvaardig stedelijk huisvestingsbeleid op scherp. De vraag naar nieuwe concepten en meer speculatief onderzoek over alternatieve vormen van ontwikkeling gelden niet enkel voor de groep nieuwkomers. De zoektocht van nieuwkomers naar een betaalbaar wonen laat een disfunctionele stedelijke huurmarkt zien waar ook de jonge starters mee geconfronteerd worden. De jaarlijkse terugkeer van de opvangcrisis verscherpt een problematiek die ook zonder transmigranten de centrumsteden voor grote uitdagingen stelt.

De Stadsacademie wil het migratie- en diversiteitsvraagstuk aangrijpen als motor om de reflectie over de toekomst van het stedelijk woonbeleid te radicaliseren, en te zoeken naar experimentele concepten die een antwoord kunnen bieden op de permanente crisis van het stedelijk wonen.

Dit thema wordt ondersteund door de Dienst Wonen van de stad, het Team van de Gentse stadsbouwmeester. Het interdisciplinair centrum rond migratie CESSMIR (Centre for the Social Study of Migration and Refugees) aan UGent zal een belangrijke rol spelen in de ondersteuning van deze interdisciplinaire begeleiding.

Trekkers: Luce Beeckmans – Maarten Vandendriesche – Jonas De Maeyer (NDVR)
Contactpersoon: Luce.Beeckmans@ugent.be